Wat is Activity Based Costing?
Activity Based Costing is een methode voor kostentoerekening. Je groepeert kosten per activiteit en rekent ze vervolgens aan producten toe op basis van het gebruik van die activiteit.
Het uitgangspunt is dat activiteiten middelen verbruiken en dat producten activiteiten nodig hebben. Een kleine serie met veel omstellingen kan daardoor een ander kostenpatroon hebben dan een grote, doorlopende serie.
De ABC-methode kan helpen wanneer één algemene opslag of één verdeelsleutel belangrijke verschillen tussen producten onvoldoende laat zien.
Wat zijn cost pools en cost drivers?
Een cost pool is een verzameling kosten die bij een activiteit hoort. Een cost driver is een meetbare factor waarmee je het gebruik of de oorzaak van die activiteit beschrijft.
| Activiteit | Mogelijke cost driver |
|---|---|
| Machines omstellen | Aantal omstellingen of omsteltijd |
| Kwaliteitscontrole | Aantal controles of controletijd |
| Orders verwerken | Aantal orders of verwerkingstijd |
| Machinaal bewerken | Machine-uren |
Een driver is passend als deze de samenhang met het middelengebruik voldoende verklaart. Zijn omstellingen sterk verschillend in omvang, dan kan tijd een betere grondslag zijn dan alleen het aantal omstellingen.
Een voorbeeld: de kosten van omstellen
Een fictieve productieafdeling heeft € 60.000 aan omstelkosten en verwacht 300 vergelijkbare omstellingen. Het tarief is dan € 200 per omstelling.
Een productserie van 500 stuks vraagt twee omstellingen. De omstelkosten van de serie zijn 2 × € 200 = € 400. Per product is dat € 400 ÷ 500 = € 0,80.
Dit is alleen de bijdrage van de activiteit omstellen. Voor de volledige kostprijs voeg je de overige toegerekende kosten en directe productkosten toe.
Activity Based Costing in vier stappen
- Definieer relevante activiteiten. Kies een detailniveau dat past bij de informatie die je nodig hebt.
- Verzamel kosten per activiteit. Bepaal welke middelen bij iedere activiteit horen en voorkom dubbeltellingen.
- Kies drivers en bereken tarieven. Deel de activiteitenkosten door de bijbehorende driverhoeveelheid.
- Reken het gebruik toe aan producten. Vermenigvuldig het tarief met de inzet per product of serie en controleer de aansluiting.
Leg de gekozen periode en capaciteitsbasis vast. Ongebruikte capaciteit en sterk wisselende volumes verdienen een afzonderlijke beoordeling; een gekozen rekengrondslag beïnvloedt de uitkomst.
Meer detail waar het verschil maakt
ABC kan waardevol zijn als producten uiteenlopende activiteiten vragen, indirecte kosten materieel zijn of kleine en grote series verschillende ondersteuning nodig hebben. Het model vraagt wel betrouwbare informatie over activiteiten en inzet.
Een eenvoudigere methode kan voldoende zijn wanneer processen en middelengebruik weinig verschillen. Vergelijk ABC daarom met de kostenplaatsmethode en kies bewust waar extra detail nodig is.
Activity Based Costing in ABCcalc
ABCcalc laat je Activity Based Costing en andere kostprijsmethodes naast elkaar gebruiken. Zo kun je de inrichting laten aansluiten op je organisatie en de informatie die beschikbaar is.
Bekijk de werking van het kostprijsmodel of bespreek je situatie in een kennismaking.
Veelgestelde vragen over ABC
Is Activity Based Costing hetzelfde als de kostenplaatsmethode?
Nee. Bij ABC staan activiteiten en het gebruik daarvan centraal. De kostenplaatsmethode verzamelt kosten in organisatorische eenheden, zoals afdelingen of werkplekken, en verdeelt ze van daaruit verder. Beide kunnen worden gecombineerd.
Is een cost driver altijd tijd?
Nee. Een driver kan bijvoorbeeld ook het aantal orders, controles of omstellingen zijn. De keuze hangt af van het verband met de betreffende kosten.
Kan ik ABC voor een deel van mijn organisatie gebruiken?
In ABCcalc kunnen methodes naast elkaar worden toegepast. Daarmee kun je activiteiten gedetailleerd doorrekenen waar dat nodig is en elders een andere aanpak gebruiken.