Wat is de kostenplaatsmethode?
Bij de kostenplaatsmethode, ook wel kostenplaatsenmethode genoemd, verzamel je kosten op afdelingen, werkplekken of andere afgebakende eenheden. Vanuit die eenheden worden kosten doorbelast naar andere kostenplaatsen en uiteindelijk naar producten of andere kostendragers.
De structuur sluit vaak aan op de inrichting van de organisatie. Daardoor kun je naast een kostprijs per product ook inzicht krijgen in de kosten en tarieven van afdelingen en werkplekken.
Van ondersteuning naar productie
Hulpkostenplaatsen
Ondersteunende onderdelen, zoals huisvesting of intern onderhoud, leveren prestaties aan andere onderdelen van de organisatie. Hun kosten worden verdeeld op basis van passende grondslagen.
Hoofdkostenplaatsen
Productieafdelingen of werkplekken leveren een bijdrage aan de producten. Na toerekening van ondersteunende kosten kun je een tarief berekenen, bijvoorbeeld per machine-uur.
Kostendragers
Een kostendrager is het object waarvoor je de kosten wilt kennen, zoals een product. Het gebruik van een kostenplaats bepaalt welke kosten aan die kostendrager worden toegerekend.
Van afdelingskosten naar productkosten
Een fictieve werkplek heeft na doorbelasting € 180.000 aan kosten. Bij een gekozen grondslag van 3.000 machine-uren ontstaat een tarief van € 60 per machine-uur.
Een product vraagt 0,4 machine-uur op deze werkplek. De bijdrage aan de kostprijs is dan 0,4 × € 60 = € 24 per product.
Tel vervolgens de overige relevante kosten toe. Voorkom dat kosten die al in het werkplektarief zitten nogmaals afzonderlijk in de productkostprijs terechtkomen.
Kies een verdeelsleutel die iets verklaart
Een verdeelsleutel beschrijft hoe je kosten over ontvangers verdeelt. Denk aan vierkante meters voor huisvesting, onderhoudsuren voor intern onderhoud of machine-uren voor een productievoorziening.
De beste grondslag hangt af van de kosten en van de informatie die je kunt vastleggen. Leg keuzes vast, controleer of ze nog passen en houd de capaciteitsbasis consistent.
Meer achtergrond vind je in onze uitleg over indirecte kosten toerekenen.
Kostenplaatsen en activiteiten naast elkaar
Een kostenplaats kan meerdere activiteiten uitvoeren. Als producten die activiteiten in verschillende verhoudingen gebruiken, kan één afdelingsgemiddelde onvoldoende detail geven.
Je kunt dan kiezen voor een verdieping met Activity Based Costing. ABCcalc ondersteunt verschillende methodes naast elkaar, zodat de inrichting aansluit op het inzicht dat je nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een kostenplaats en een kostendrager?
Een kostenplaats verzamelt kosten op een onderdeel van de organisatie. Een kostendrager is het object waaraan je uiteindelijk kosten toerekent, zoals een product.
Is een werkplek een kostenplaats?
Dat kan. Wanneer het nuttig is om de kosten en inzet van een werkplek apart te volgen, kun je die als eigen eenheid in je model opnemen.
Hoe voorkom ik dubbeltellingen?
Maak duidelijk welke kosten al zijn opgenomen in tarieven en welke kosten apart naar producten gaan. Controleer de aansluiting van brongegevens, doorbelastingen en einduitkomsten.